Help, mijn lichaam houdt vocht vast!

Met dit warme weer is de kans groter dat je lichaam vocht vasthoudt. Wat zijn de oorzaken en wat kan je zelf hieraan doen?

Meer dan de helft van het menselijk lichaam bestaat uit vocht. Bij een gezonde vochthuishouding drink je zelf voldoende water, terwijl je lichaam zorgt voor de afvoer van het overtollige vocht. Soms kan je lichaam echter te veel vocht vasthouden. Door de zwaartekracht zakt dit overtollige vocht in je benen, waardoor je last kunt krijgen van opgezwollen voeten of dikke enkels. De medische term voor een ophoping van overtollig vocht is oedeem (spreek uit: ‘eudeem’). Oedeem komt in verschillende delen van het lichaam voor. Deze blog gaat specifiek over oedeem in de benen.

Oorzaken vocht vasthouden

Als je lichaam te veel vocht vasthoudt, kan dit verschillende oorzaken hebben. De meest voorkomende oorzaken van vocht vasthouden leggen we hieronder uit:

  • Lang staan of zitten
  • Menstruatie en zwangerschap
  • Overmatig zoutgebruik
  • Ernstige aandoeningen

Lang staan of zitten

Vaak is lang staan of zitten de boosdoener bij vocht vasthouden. Als je lang achter elkaar stil zit of staat, maak je te weinig gebruik van je kuitspieren. Deze spieren zorgen er normaal gesproken voor dat het zuurstofarme bloed vanuit je benen wordt teruggepompt naar je hart en het lymfestelsel wordt geactiveerd. Als je kuitspieren te weinig gebruikt worden, circuleert je bloed niet goed. Er kan dan vochtophoping ontstaan, waardoor je last krijgt van opgezwollen voeten of dikke enkels. Dit gebeurt bijvoorbeeld als je op je werkplek lang in dezelfde houding staat of zit. Ook na een lange vliegreis of autorit kun je last hebben van vochtophoping in je benen of voeten.

Menstruatie en zwangerschap

Bij vrouwen kunnen hormonen een rol spelen bij het vasthouden van vocht. In de week voorafgaand aan de menstruatie verandert de hormoonhuishouding. Door schommelingen in de hoeveelheden oestrogeen en progesteron houdt je lichaam in die periode meer vocht vast, wat kan leiden tot dikke voeten, opgezwollen vingers en vocht in benen of enkels. Ook tijdens de zwangerschap is het hormoon progesteron de grote boosdoener. Het lichaam van een zwangere vrouw houdt gemiddeld twee tot drie liter extra vocht vast. Dit is normaal, maar het kan wel leiden tot vervelende klachten. Naast dikke enkels, voeten en handen kunnen zwangere vrouwen dankzij het overtollige vocht ook last krijgen van beknelde zenuwen en pijnlijke gewrichten. Bovendien hebben ze een verhoogd risico op het ontstaan van een trombosebeen.

Overmatig zoutgebruik

Ook overmatig zoutgebruik kan een oorzaak zijn van een overschot aan vocht in je lichaam. Dat hoeft niet per se te betekenen dat je te veel zout op je avondeten strooit. In bewerkt voedsel zit vaak veel zout, waardoor je er ongemerkt al snel meer van binnenkrijgt dan je nodig hebt. Door het overtollige zout zal je lichaam meer vocht vasthouden dan nodig.

Ernstige aandoeningen

In enkele gevallen is vochtophoping het gevolg van een onderliggende, ernstige aandoening, zoals:

  • Hartfalen
  • Blokkade in een ader
  • Levercirose
  • Nierziekten
  • Problemen met het lymfesysteem

Daarom is het belangrijk om voor controle naar je huisarts te gaan als je vermoedt dat je voeten, enkels of knieën langere tijd vocht vasthouden.

Wat kan ik doen om minder vocht vast te houden?

1. Drink meer water

Meer water drinken terwijl je vocht vasthoudt klinkt tegenstrijdig, maar dat is het dus niet. Voldoende water drinken op warme dagen zorgt er namelijk echt voor dat je minder snel vocht vast houdt. Wanneer je te weinig drinkt en er dus een tekort aan vocht dreigt te ontstaan, gaat je lichaam vocht vasthouden. Een soort spaarstand dus. En ondanks dat dat witte wijntje of verfrissende biertje erg lekker is op warme dagen, kun je deze beter laten staan. Net als koffie onttrekt alcohol juist vocht aan je lichaam. Wil je toch een drankje drinken? Drink dan extra water.

2. Minder zout

Zout staat erom bekend vocht vast te houden. De maximale zoutinname voor een volwassene per dag is trouwens maar 6 gram. Want naast vocht vasthouden, zorgt een overmaat aan zout ook zorgen voor een hoge bloeddruk, nierziekten en botontkalking.

  • Breng je maaltijd op smaak met (verse) kruiden in plaats van zout.
  • Vermijd kant-en-klare producten zoals chips, koekjes en sauzen.
  • Vermijd bewerkte voedingsmiddelen zoals vleeswaren.
  • Ga voor homemade! Zo weet je precies hoeveel zout je toevoegt.

3. Misschien heb je een tekort aan vitamine B6?

Zorg voor een voedingspatroon met voldoende vitamine B6. Een tekort aan deze vitamine kan er namelijk voor zorgen dat je vocht vasthoudt. Je vindt vitamine B6 in onder andere bananen, pindakaas, walnoten, cashewnoten, linzen, bruine bonen, spruitjes, eierdooier, prei, maar met name in vlees en vis. Voordat je naar de winkel rent om een potje vitamine B6 te scoren, raad ik aan een arts of therapeut te raadplegen. Want een teveel aan vitamine B6 is nog schadelijker.

4. Beweeg meer

Blijf niet puffend achter je bureau zitten (in de buurt van de ventilator), maar kom in beweging. Volg een online yogalesje, ga een rondje fietsen, maak een wandelingetje met de hond van de buurvrouw (of met de buurvrouw zelf) of ga een rondje hardlopen in de vroege ochtend! Beweging zorgt voor een betere doorbloeding en vochtafdrijving.

5. Eet vochtafdrijvend voeding

Wanneer je vocht vasthoudt tijdens tropische zomerdagen kun je ook eens denken aan voedingsmiddelen die een vochtafdrijvend effect hebben. Drink een bakje brandnetel kruidenthee, maak een smoothie van ananas en zet asperges op het menu. Maar ook bleekselderij, komkommer, peterselie, berkenblad en jeneverbessen hebben van nature vochtafdrijvende eigenschappen.

Hou het koel tijdens deze hittegolf!

Karin

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *